Bài đăng ngày: 26/09/2016

The code message

The Rise and Fall of American Growth.

Đây là một trong 6 cuốn vừa được Financial Times và McKinsey shortlist cho danh hiệu "Business Book of the Year 2016".

 Robert Gordon (the world foremost expert on economic growth) trong cuốn sách này đưa ra những luận điểm và nhận định/giải thích cho bốn chủ đề chính:

1) Tăng trưởng kinh tế như ta biết là một hiện tượng mới trong lịch sử nhân loại. Tính từ thế kỷ thứ 18 trở về trước, tăng trưởng GDP của thế giới rất chậm, đa phần chỉ nhỉnh hơn zero chút xíu. (There was virtually no economic growth for millennia until 1770 (0.06%/year from AD 1 to AD 1820). Có thời kỳ dài trăm năm tăng trưởng âm.

2) Giai đoạn 100 năm (từ 1870-1970) là giai đoạn bùng nổ ra đời và ứng dụng hàng loạt các phát minh sáng chế gắn liền với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 2 (IR 2). IR 2 là độc nhất vô nhị theo nghĩa các phát minh/sáng chế hầu hết đều liên quan và làm thay đổi những hoạt động & sinh hoạt cơ bản của con người (điện, động cơ đốt trong, telephone, giấy vệ sinh, điều hoà/tủ lạnh, kháng sinh....Đây là giai đoạn tăng trưởng và năng suất lđ cao vượt bậc, kéo dài suốt gần 100 năm và chỉ bị gián đoạn bởi WWI&II.

3) Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3 (IR 3), gắn liền với công nghệ thông tin (bắt đầu từ những năm 1980 cho tới nay) mặc dù được kỳ vọng sẽ tăng năng suất lđ vượt bậc và đưa loài người lên một tầm cao mới về mặt kinh tế, thực tế lại có một tác động khá hẹp và ngắn. Ngoại trừ một giai đoạn 10 năm (từ 1994 tới 2004) k tế và năng suất lđ có phát triển nhanh, nhưng từ 2004 tới nay các chỉ tiêu này đều thấp hơn nhiều so với giai đoạn 1920-70. Gordon cho rằng IR No.3 dù có tác động lớn và thay đổi nhiều lĩnh vực, bản chất vẫn chỉ là thay đổi cách thức giao tiếp, tổ chức thông tin....vì vậy IR No.3 không có tác dụng rộng, sâu sắc và căn bản như IR No.2. Điều đó lý giải hiện tượng trong khi khối lượng & tốc độ xử lý thông tin tăng theo cấp số nhân hàng năm, nhưng năng suất lđ và tăng trưởng kinh tế hiện vẫn rất chậm chạp.

4) Nếu IR 2 quả thực là “độc nhất vô nhị”, và trên cơ sở dư địa của IR 3 thực tế “yếu và ngắn” hơn kỳ vọng như đã nói ở điểm 3 bên trên, thì vấn đề “low growth – low productivity” mà TG hiện đang phải đối mặt cùng các hệ quả chính trị - xã hội liên quan (nhập cư, thất nghiệp, chủ nghĩa dân tuý…) sẽ còn kéo dài? Liệu IR 4 (trí tuệ nhân tạo, biotech và nanotech) có đủ sức mang lại tăng trưởng và thịnh vượng để làm cơ sở kinh tế giải quyết những vấn đề hiện tại?

Điểm lại trong mỗi thành công của quốc gia khởi nghiệp (từ Nhật - Hàn - Đài Loan và cả Trung quốc...) đều có yếu tố thiên thời; có thuận lợi bên ngoài từ môi trường phát triển chung trên thế giới, tạo nhu cầu đối với hàng hoá/dịch vụ của quốc gia đó; giúp họ trong những năm đầu tích luỹ được năng lực sản xuất, tích luỹ tư bản/tiền và cả kinh nghiệm để vươn lên cạnh tranh.

Điều đó đúng đối với cả Việt Nam khi thực tế độ mở của nền kinh tế VN rất lớn (tỷ lệ xuất khẩu/GDP của ta gần 100%), nếu nhận định của Gordon về "thời hoàng kim của k tế thế giới đã qua" là đúng, thì việc đặt mục tiêu tăng trưởng dài hạn của VN mỗi năm 9-10% hay thậm chí 5-7% liệu có khả thi? Liệu còn cơ hội cho Việt Nam trong 50-100 năm nữa gia nhập câu lạc bộ nhà giàu?

Đây là một cuốn sách dày (gần 800 trang), về một chủ đề thường bị coi là khô khan, nhưng thực tế đọc lại rất sinh động và cuốn hút; đặc biệt các chương mô tả chi tiết và so sánh đời sống thực tế của người dân các khu vực trên thế giới trước và sau 1870

(Sưu tầm)